ISTÓRIA BADAK HARI’I ESKOLA
Ensino Secundário 12 de Novembro inaugura iha loron 8 fulan Outubru tinan 1984 husi Ministru Edukasaun Indonézia Prof. Dr. Hasan, akompaña husi diretór eskola dahuluk Sr. Y. Sukapdi no diretór eskola da ruak Sr. Dr. T. H. Soekaeni ne’ebé hanaran ‘SMA Negri 1 Dili’ (Sekolah Menengah Tingkat Atas), tanba tempu ne’ebá iha okupasaun Indonézia ne’ebé Timór sai nu’udar Provínsia da-27 Repúblika Indonézia nian. Ensino Secundário 12 Novembro lokaliza iha Aldeia Kakeu, Suku Becora, Postu Administrativu Kristu-Rei, Munisípiu Dili, ho totál área/luan 100 m2 (metru kuadradu).
Bainhira ita hetan ita-nia independénsia iha tinan 1999 loloos iha fulan setembru tinan hanesan, eskola ne’e nakfila ba naran seluk mak ‘Eskola Sekundária Jerál 12 Novembru. Fó naran ida ne’e (12 Novembru) tanba bazeia ba ita nia istória rasik ne’ebé ita hotu hatene katak iha loron 12 fulan novembru tinan 1991, loron ida-ne’ebé aat tebtebes, bainhira estudante sira husi Eskola ‘Externato São José’ provoka militár sira indonézia nian hodi loke espanduk ho hakerek oioin nu’udar sentidu atu hatudu ba governu Indonézia no mós ba mundu internaionál, katak Timoroan sira la aseita ho integrasaun povu Timór ba Indonézia.
Iha momentu ne’ebá, bainhira situasaun normál fali ona, atividade sira Ensino Secundário 12 de Novembro nian hala’o iha edifísiu ‘Eskola Pré-sekundária Esperança da Pátria’ tanba komunidade sira husi Bekora mak okupa Escola Secundário 12 de Novembro nia edifísiu sira, liliu sira husi Aldeia Kakeu, tanba militár indonézia sira sunu hotu tiha sira nia uma ka hela fatin. Mezmu ke atravesa hela situasaun ne’ebé difísil, manorin sira husi eskola refere haka’as an tuir posibilidade oioin no ikus mai estudante sira iha aproveitamentu di’ak no balun mós sai/remata ho kualidade ne’ebé di’ak.